شستشوی زخم

شستشوی زخم

 شستشوی زخم یک جریان مداوم  مایع بر روی یک سطح زخم باز است تا موجب آبرسانی زخم و دور کردن دبری های عمقی شود و به معاینه مستقیم زخم کمک کند. مایع شستشو بدین منظور استفاده می شود که دبری های سلولی و پاتوژن های سطحی موجود در اگزودای زخم یا باقی مانده های محصولات پانسمانی که از قبل باقی مانده است را از بین ببرد. در مقایسه با استفاده از سواب و غطه ورسازی، شستشوی زخم موثرترین راه تمیز کردن محسوب می شود.
بهبود طبیعی زخم با سه فاز متصل به هم مشخص می شود: فاز التهابی، فاز پرولیفراسیون و فاز دوباره سازی.  در روند معمولی بهبود زخم، میکرو ارگانیسم های عفونی، دبری های خارجی و بافت های مرده در فاز التهابی از زخم به واسطه پاسخ های سلولی و عروقی خارج می شود.  ضعف در پاسخ التهابی بدن می‌تواند موجب به کمبود این توانایی برای فائق آمدن بر  میکروارگانیسم های سطحی زخم بشود. این می‌تواند منجر به تاخیر رگ سازی و تاخیر ایجاد بافت گرانولاسیون و نیز شروع عفونت شود. میکروارگانیسم های آلوده کننده می توانند جلوی سنتز کلاژن را بگیرند و ساختار متالوپروتئین های ماتریکس را تغییر داده ، منجر به کم بود اکسیژن در محل و جلوگیری از عملکرد  نوتروفیل و ماکروفاژ شوند.
در کنار عملکرد دبریدمان، شستشوی زخم یک مرحله مهم در آسان‌سازی روند تغییر فاز التهابی به فاز پرولیفراسیون است. این به واسطه برداشته شدن دبری های انجام می شود که می توانند جلوی روند بهبود را بگیرند. وقتی که به درستی انجام شود، شستشوی زخم می‌تواند به بهبود زخم از سمت لایه های داخلی زخم به سمت لایه های بیرونی کمک کند. شستشوی زخم همچنین می‌تواند منجر به بهبود زودتر سطح یک آبسه یا مجرای عفونی شود. هدف شستشو، تمیز کردن زخم بدون آسیب زدن به بسترزخم و کاهش خطر راندن باکتری ها به عمق بیشتر زخم است.

نکات کلیدی 

  • انتخاب یک مایع شستشوی مناسب

 انتخاب یک مایع شستشوی مناسب یک قدم حیاتی در شستشوی زخم است. محلول هایی که برای استفاده موضعی در نظر گرفته شده اند، شامل پاک کننده های موضعی، آنتی بیوتیک ها ،ضد قارچ ها و بی حس کننده ها هستند بصورت ایده‌آل یک مایع شست‌وشو باید ایزوتونیک ،غیر همولیتیک، غیرسمی، شفاف، قابل استریل شدن آسان و ارزان باشد. متاسفانه  چنین مایعی هنوز وجود ندارد. مقالات فعلی به طور کلی استفاده از نرمال سالین را توصیه می‌کنند. آنتی سپتیک ها و آنتی بیوتیک های مختلفی به کار گرفته شده اند ولی ماده افزودنی ایده آل هنوز مورد شک است .سمیت سلولی محلول باید در نظر گرفته شود. مخصوصا مایع های آنتی سپتیک مانند بتادین، کلر هگزیدین و آب اکسیژنه ممکن است برای بافت ها سمی باشند و اثرات منفی بر ترمیم بافتها بگذارند. برخی مایع های موضعی سنتی در زیر مورد بحث قرار می گیرند:

  •  نرمال سالین

 نرمال سالین یک مایع ایزوتونیک وشایع‌ترین مایع شستشوی مورد استفاده به علت ایمنی بالا و عوامل فیزیولوژیکی و کمترین میزان سمیت است یک نکته منفی آن این است که به اندازه مایه های دیگر نمی توانند آلودگی و بافت‌های مرده را تمیز کنند در مقایسه بین نرمال سالین و آب شیر آب شور میزان عفونت مساوی در بالغین و اطفال دیده شده است زمان باز کردن در سرم نرمال سالین مهم است چرا که رشد باکتری در محلول نرمال سالین از ۲۴ ساعت بعد از باز کردن درب آن  شروع می شود

  •  آب مقطر استریل

 آب مقطر تقطیر شده غیر تب زا بوده، حاوی عامل ضد میکروبی یا متوقف کننده رشد باکتری و هیچ بافری نیست. از آن معمولاً در کشورهای در حال توسعه استفاده می شود، چرا که نسبت به نرمال سالین ارزانتر است. آب استریل هیپوتونیک است و ممکن است باعث همولیز شود. همچنین به سرعت در یک پروسه جراحی توسط بافت جذب می شود، بنابراین استفاده از آن در این شرایط توصیه نمی‌شود. ممکن است در زمان استفاده از حجم زیادی از آن، سمیت با آب ایجاد کنند.

  •  آب قابل شرب

 آب قابل شرب در شرایطی که نرمال سالین و آب مقطر در دسترس نیستند توصیه می شود.  استفاده از آن مخصوصاً در شرایط امکانات کم، جذاب است. در حقیقت مطالعات کمی نشان داده اند که آب قابل شرب به اندازه نرمال سالین در کاهش آلودگی باکتریایی موثر است.

  •  مایعات شستشوی زخم تجاری

 این مایعات به صورت فزاینده ای مورد استفاده قرار می گیرند. مایعات شستشوی برای دور کردن باکتری ها و نه کشتن آنها، نتایج خوبی در مدل‌های حیوانی و زخم های اسکلتی-عضلانی بسیار آلوده نشان داده اند. به علت محتوای سورفکتانت این تمیز کننده ها، نیروی کمتری برای دور کردن باکتری ها و دبری های سلولی لازم است. بنابراین این تمیز کننده ها ممکن است  برای زخم هایی که حاوی دبری های سلولی چسبنده هستند یا زخم های نکروتیک کثیف مفید باشند. اسپری این محلول ها را می توان به صورت هدایت شده و با اطمینان و تاثیر بیشتری روی زخم پاشید. تمیز کننده ها معمولاً حاوی مواد نگهدارنده برای کاهش رشد باکتری ها، قارچ ها و کپک ها هستند تا طول تاریخ مصرف آنها را افزایش بدهد.

  •  بتادین

 بتادین یک مایع ضد میکروبی وسیع الطیف می باشد که در مقابل پاتوژن های مختلفی از جمله استاف طلایی موثر است. ولی میزان عفونت در بیمارانی که از نرمال سالین استفاده شده است و بیمارانی که از بتادین ۱% استفاده شده است ،مشابه است. یک نکته منفی این ماده سمیت سلولی آن است که برای رشد سلول و ایجاد بافت گرانوله مضر است. این مایع خشک میشود و تمایل به تغییر رنگ پوست دارد. همچنین ممکن است باعث تحریک موضعی در پوست اطراف زخم شود.

  •  آب اکسیژنه

 محلول ۳ درصد آب اکسیژنه یک آنتی سپتیک شایع برای زخم است. ولی مطالعات بسیار کمی  تاثیر آن را بر درمان زخم و اثر آنتی سپتیک آن را نشان داده است.  استفاده از آن همچنان مورد شک است. مطالعات کمی نشان می‌دهد که  آب اکسیژنه برای سلامت سلول‌ها و  بافت گرانوله  مضر است و همچنین بعضی مطالعات انسانی و حیوانی دیگر هیچگونه اثر منفی بر درمان زخم نشان نداده اند .  مطالعات مختلفی نشان داده است که به ویژه در کاهش تعداد باکتری ها بی تاثیر است. به طور خلاصه به نظر می رسد که فعالیت تمیز کننده جوشان آب اکسیژنه ممکن است به عنوان یک عامل دبریدمان کننده شیمیایی به برداشته شدن دبری ها و بافت های نکروزه از سطح زخم کمک کند. در صورت استفاده، شستشو با نرمان سالین بعد از استفاده از  آب اکسیژنه توصیه می شود. استفاده از آب اکسیژنه در زخم هایی که حاوی سینوس هستند، توصیه نمی شود.

هیپوکلریت سدیم

هیپوکلریت سدیم به صورت سنتی در درمان زخم بستر حاوی بافت نکروتیک، برای کمک به کنترل عفونت استفاده شده است. هیپوکلریت سدیم اثر ضد میکروبی و کشنده میکروب در مقابل اغلب باکتری های شایع در زخم های باز دارد. گاهی از این مایع روی  زخمهای سرطانی برای کنترل باکتری‌ها و کاهش بوی بد استفاده می‌شود. این مایع برای سلول‌های سالم و بافت گرانوله سمی است و استفاده از آن برای دوره بیش از هفت تا ده روز توصیه نمی شود.

درمان دیابت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

8 + پانزده =